Welkom bij Arti Vocaal

Opzet van de voorstelling
Vanwege het Haydn-jaar (hij stierf tweehonderd jaar geleden), is gekozen voor werk van Haydn. Van de opera wordt een verkorte versie uitgevoerd: de recitatieven worden zoveel mogelijk weggelaten, tenzij ze bijdragen aan de begrijpelijkheid van het stuk en aan de komische noten. Daarom is ook gekozen voor de Duitse versie.
Omdat de opera in verkorte vorm geen avondvullende voorstelling is, wordt er aangevuld met losse aria’s en ensembles van Haydn. Deze worden zoveel mogelijk in de voorstelling verweven.
De muzikale begeleiding tijdens de voorstelling wordt verzorgd door een pianist.
De voorstelling wordt verschillende keren opgevoerd, telkens met een andere bezetting van de hoofdrollen. Er komen zoveel voorstellingen als er casts zijn.
Zie het vademecum voor meer informatie over de opera en Joseph Haydn

Artistieke leiding
Het artistieke team bestaat uit:
- Henk Vonk (algemene en muzikale leiding);
- Wolter Willemsen (muzikale begeleiding en adviezen)
- Erika Mous (regie-assistentie)
Zij bepalen de invulling van de voorstelling: de rolverdeling, welke recitatieven behouden worden, welke aanvullingen en hoe deze in de voorstelling verwerkt worden. Er is geen vooropgezet plan; de voorstelling krijgt haar uiteindelijke vorm tijdens de repetities. Dit vraagt enige flexibiliteit van de deelnemers.
Het artistiek team bepaalt begin oktober de juiste combinaties voor de voorstellingen, maar zangers wordt gevraagd met iedereen te willen zingen en ook met verschillende combinaties te willen repeteren.

Meedoen
Er zijn drie vormen van deelname:
1.   Solist in één van de vier hoofdrollen (kosten: € 200,-)
Als solist zing je minimaal één voorstelling de hele rol. Je bent automatisch ook invaller voor de andere voorstellingen. In de andere voorstellingen ben je koorlid, figurant of anderszins betrokkene.

2.   Koorlid (kosten: € 50,-)
Als koorlid doe je met alle voorstellingen mee. Het is mogelijk om een speelrol in de opera te vervullen.

3.   Aria of ensemble (kosten: € 100,-)
Als een hoofdrol te groot voor je is, maar je wilt wel als solist zingen, dan kun je een losse aria of ensemblestuk doen. Daarnaast kun je ook in het koor meedoen.

Audities
Zangers voor alle categorieën, die nog niet bekend zijn bij Arti Vocaal of Henk Vonk, doen auditie. Hiervoor kan een afspraak worden gemaakt. Iedereen zingt twee stukken: liefst iets uit de opera, maar het mag ook een ander stuk van Haydn zijn, of bijvoorbeeld uit de Arie Antiche.
De auditiecommissie bestaande uit het artistieke team: Henk Vonk, Wolter Willemsen, de nog onbekende regisseur en een bestuurslid van Arti Vocaal.
Er wordt beoordeeld op:
- zangtechniek;
- noten- en tekstbeheersing;
- uitspraak;
- performance;
- stabiliteit op het podium;
- acteertalent.
Na de auditie wordt direct commentaar geleverd en bepaald of je in aanmerking kunt komen voor een hoofdrol, aria of koor.

Aanbod alle deelnemers
Voor alle deelnemers bestaat het aanbod uit:
- Een lezing door Henk Vonk over de muzikale achtergronden van Haydn en “Der Apotheker”;
- Een kopie van de partituur (Let op: niet de Bährenreiter-versie);
- Een voorbespreking waarbij DVD’s bekeken worden en het artistieke team commentaar geeft op de uitvoeringen. De teksten worden doorgenomen, en er wordt gezocht naar de “komische noten”;
- Gezamenlijke repetities op zaterdag;
- Training basistechnieken zang door Henk Vonk tijdens de gezamenlijke repetities.

Aanbod per deelnemerscategorie
Naast dit alles is er voor elke categorie deelnemers een aanvullend programma:
1.   Solisten
- Extra repetities voor het oefenen van aria’s en ensembles;
- Opnames van door Henk Vonk ingezongen solopartijen, als hulp bij het instuderen;
2.   Koor
Extra repetities voor het oefenen van de koorstukken, onder leiding van Machteld van der Putten.
3.   Aria/ensemble
Drie indivuele lessen door Henk Vonk tijdens een van de gezamenlijke repetities.
Let op: je wordt geacht het instuderen van de tekst en noten zelfstandig te doen, buiten de repetities om. De repetities zijn bedoeld voor het oefenen van de samenzang en spelregie.

Extra’s (niet bij de prijs inbegrepen)
·   Instuderen van stukken (individueel of gezamenlijk) onder begeleiding van pianist Wolter Willemsen:
- in het Vader Rijn College op dinsdagavonden van 19.30 -22.30 uur
- in Galerie Besselaar op vrijdagochtend om de week
Je kunt dit zelf met de pianist afspreken.
Kosten: € 7,- per half uur, op de dag zelf contant af te rekenen.
·   Aanschaf van de CD met een professionele opname van de opera, als hulpmiddel bij het instuderen;
·   Oefenen van aria’s en ensembles op het maandelijks Vocaal Open Podium van Arti Vocaal;
·   Aanvullende zanglessen bij Henk Vonk, Machteld van der Putten of Wiebke Göetjes. Prijs afhankelijk van de docent van 10 - 25 per half uur. Op dinsdagavonden, en op zaterdagochtenden geven Henk Vonk en op aanvraag andere docenten lessen in het Vader Rijn College. Alleen op aanmelding.

Repetitieschema
Hieronder volgt een globaal schema voor het verloop van het project. Een gedetailleerde planning wordt nog aan de deelnemers uitgereikt.

Periode	Activiteit
Juli t/m september	Audities en werving van koor en figuranten
oktober	Lezing, DVD- en doorspreekbijeenkomst Zelfstandig instuderen stukken Eerste gezamenlijke repetities Vader Rijn
november	Alle stukken en regie in de grondverf
december	Alles muzikaal uit het hoofd kennen Regie gereed en ingestudeerd Spelrepetities twee maal per week: doorloop van scènes (geen zangrepetities)
december	definitieve bezettingen per voorstelling indelen
januari 2010	Generale en try outs in scholen en ouderencentra
februari 2010	Uitvoeringen, liefst ook bij apothekers of in ziekenhuizen

Toelichting op het repetitieschema
Na de lezing en de DVD- en doorspreekavond gaan de deelnemers de stukken zelfstandig (bijvoorbeeld met de eigen zangdocent) instuderen.
De artistieke leiding bepaalt wie er welke stukken mag vertolken op de concerten. Het kan betekenen dat een zanger toch niet mee kan doen met een voorstelling. Maar dat is alleen als er een zwaarwegende reden is dat iemand het niet aan kan door welke reden dan ook. Bij de auditie moet al blijken of men de rol kan zingen. Of men op de planken het spelelement kan waarmaken, of men de hele rol aan kan, dat is een zaak die moet blijken. Het kan ook een persoonlijke reden hebben dat de stem niet meewerkt etc. Uiterlijk vier weken vooraf worden deze zaken beoordeeld door het artistiek team.
Een belangrijke reden is natuurlijk of de voorstellingen nog publiekswaardig zijn. Deze projecten zijn voor een volwaardig publiek bedoeld en geen uitvoering van een workshop. Bij een cast die zelf nog twijfelt of nog beginnelingen zijn, zullen we zalen en het publiek kiezen dat erbij past. Er wordt alles aan gedaan om de solist de rol te laten zingen.
Bij onverenigbare meningen bij een dergelijke beslissing, neemt het bestuur contact op met de deelnemer om een oplossing te vinden. Dit kan variëren tot het zingen van een deel of een aria, tot het retourneren van de tweede helft van het geld.
Criteria: als iemand is aangenomen voor de rol, wordt er van uit gegaan dat hij/zij de rol kan zingen en ook de hele rol mag zingen tijdens een uitvoering. Tenzij de zanger zelf aangeeft de rol te willen opsplitsen vanwege de lengte van de rol.
Als een zanger met een rol aangeeft het niet meer aan te kunnen of het niet meer te willen doen, dan kan deze desgewenst vervangen worden. We zijn echter wel afhankelijk van een minimum- aantal zangers en hopen van harte dat mensen niet lichtzinnig afzeggen.
Wel gaan we ervan uit dat de zanger zich verplicht om de rol te zingen, en er alles aan zal doen om dit goed in te studeren, en uit te voeren. Hierbij verwachten we van de zanger dat deze meedoet met alle openbare repetities voor zijn/haar rol, meedoet aan de oefeningen, de ensemblerepetities, de koorrepetities ( in overleg) etc.

Verwachtingen
·   Bij deelneming is het gewenst om in principe alle groepsrepetities waar je in zit ook aanwezig te zijn. Bezwaren als ik ken het al, ik heb het niet nodig etc. zijn niet acceptabel. De groep wil graag in samenwerking de productie maken. Dubbele boekingen van projecten is het de verantwoordelijkheid van de deelnemer om dat met de organisatie te overleggen.
·   De afspraken voor data waarop de stukken ingestudeerd moeten zijn, zijn een bindend gegeven. Als mensen niet de verwachte stukken kennen, worden ze teruggestuurd en kan er niet mee gerepeteerd worden. De repetities zijn bedoeld voor een gezamenlijk resultaat, niet voor instudering van de muziek/zang.
·   Verantwoordelijkheid naar het leerproces en de publiekspresentatie. De deelnemer neemt de productie serieus en doet er alles aan wat in zijn of haar vermogen ligt om het resultaat voor publiek kwaliteit te geven en interessant te maken. Als dit niet lukt, gaat de deelnemer in overleg: wat is er nodig om het resultaat te verbeteren? Ook vanuit de organisatie kan dit punt aan de orde komen. Meer repetities, meer studie thuis en bij zangdocent? Andere repetitietijden ivm energie? Een nieuwe impuls erbij halen? Verandering in het plan? Etc. etc.
·   Praktische inzet voor pr, werving, kleding, decor en aanverwante benodigdheden. Dit is puur een verzoek om hiervoor open te staan vanuit het gegeven dat Arti Vocaal geen grote overhead heeft en afhankelijk is van de inzet van vrijwilligers. Wij stellen ons voor dat men individueel overweegt of er op dit moment in iemands persoonlijke leven ruimte is om een inbreng in dit project te hebben. Meer niet. Voel het niet als een verplichting.

Joseph Haydn en zijn opera's

Waarom een opera van Joseph Haydn? In de eerste plaats: hij is op 31 maart 1809 overleden, dus 200 jaar geleden, daarom gedenken wij hem dit jaar.
In de tweede plaats worden zijn opera's weinig uitgevoerd terwijl ze zeer de moeite waard zijn.
We kennen Joseph Haydn vooral als grootmeester van de klassieke symfonie en het strijkkwartet, waarin hij niet onderdoet voor de jongere Wolfgang Amadeus Mozart. In zijn vocale en instrumentale oeuvre toont Haydn zich dikwijls iemand met een groot gevoel voor humor: denk aan zijn Abschiedssymfonie en de "Symfonie mit dem Paukenschlag". U zult ontdekken dat er bij uitvoering van zijn opera`s ruimschoots gelegenheid is om pret te maken en te lachen. Niet voor niets zijn zijn komische opera`s in de meerderheid ten opzichte van zijn serieuze dramatische werken. En met deze opera had hij aan het slot Esterháza, en bij de Weense adel, veel succes.
In 1895 is het werk door Robert Hirschfeld weer uit de vergetelheid gehaald, in het Duits vertaald en bewerkt, nadat delen eerder door een brand verloren waren gegaan. Zodoende heeft Hirschfeld voor ons al een compacte versie gemaakt, waarin hij en de brand voor de nodige coupures hebben gezorgd, in de oorspronkelijke 3-akter.

Als we Joseph Haydns levensloop bekijken speelt de zangkunst daarin een grote rol! Al op jonge leeftijd werden zijn zangtalenten ontdekt. Zijn vader Matthias, die wagenmaker en kantonrechter was in Rohrau, een Oostenrijks dorp aan de Hongaarse grens, placht met zijn gezin iedere avond huisconcerten te geven, waaraan de jonge Joseph vanaf zijn luiertijd deelgenoot was. Een neef van Matthias was onderwijzer en kapelmeester in het nabijgelegen stadje Hainburg, en had interesse in Joseph voor zijn koorschool, en mocht de jonge Joseph wat algemene ontwikkeling bijbrengen. Daar begon de professionele muzikale levensloop van Joseph op 6 jarige leeftijd als koorknaap.
Omdat zijn zangerskwaliteiten opvielen werd hij op 8-jarige leeftijd opgenomen in de keizerlijke kathedrale koorschool te Wenen (evenals Franz Schubert later, begon zijn carrière als Wiener Sängerknabe), en bleef daar bijna tot zijn 18e, en kreeg een mentorfunctie over zijn jongere broers Michael en Johannes Baptist, die hem daar navolgden.
Bijna was Josephs toekomst als zanger vastgelegd geweest, en zou hij verder als Eunuch door het leven moeten zijn gegaan, wanneer zijn vader niet toevallig als beschermengel, op de dag dat de dirigent Reutter hem had willen laten kastreren, in Wenen voorbij was gekomen.
Misschien was het daarom dat Joseph in zijn testament het onderhoud aan zijn vaders graf bevolen had... in ieder geval was hij dankbaar voor de opvoeding die hij thuis genoten had.
Zijn moeder die hofdame was geweest had hem orde en properheid bij gebracht, en dat is terug te vinden tot in zijn componeerstijl. In ieder werk van Joseph begint in maat 2 al de motivische doorvoeringskunst, die zijn leerling Beethoven tot een absoluut hoogtepunt heeft gebracht.
Joseph wist heel lang met foefjes zijn stemmutatie te verbergen, door in zijn falset te spreken en te zingen, maar werd uiteindelijk door de keizerin “betrapt” met zijn mannelijke stem en zoals al zijn lotgenoten uiteindelijk zonder geld op straat gezet, zodra hij als sopranist niet meer van dienst kon zijn.
Tijdens zijn koorknapentijd was hij al begonnen te componeren, en werd, toen de koordirigent dat merkte, “misbruikt” voor het uitschrijven en componeren van allerlei voor de liturgie noodzakelijke muziek.
Zodoende begon Joseph als dakloze, ontslagen koorknaap divertimenti en Kassationen te schrijven voor straatmuzikanten, en deelde voor zekere tijd hun lot, totdat een tenor genaamd Sprangler hem in zijn huis opnam. Weldra moest hij echter verhuizen, en kwam bij toeval onder de beroemde librettoschrijver Metastasio te wonen, die hem o.a. in contact bracht met één van de grootste zangpedagogen uit die tijd, Porpora, die Joseph als assistent aannam.
Wat hij daar leerde kwam hem later als kapelmeester aan het hof Esterhàzi goed van pas, aangezien hij als beginnend vicekapelmeester als één van zijn taken had er voor te zorgen dat de zangers/-essen hun dure zanglessen in Wenen niet vergaten...

Misschien begrijpt u nu, waarom juist Haydns vokale werken van onschatbare waarde zijn! Haydn kon beter zingen dan Duits praten, weten we uit de overlevering. Hij was vanaf zijn zesde beroepszanger, en was het bijna gebleven...
Hij heeft in de keuken gekeken van de beste zangpedagoog van Wenen, en kwam al vroeg in contakt met hofdichters en zangers. Kortom hij was voorbestemd om een belangrijke componist van vocale werken te worden. Zijn Oratoria horen tot de grote standaardwerken in zijn soort, en zijn (minstens 14 nog bekende) opera`s zijn ten onrechte op de achtergrond geraakt. Of het moet zijn dat het grote stuiverromangehalte van de Libretti ons niet meer zo aanspreekt.
De muziek is van de hoogste kwaliteit! Doet u mee?

[ terug ]